Τα παραδοσιακά προϊόντα της Σαντορίνης είναι τα παρακάτω:

 

  • Η ονομαστή φάβα Σαντορίνης, τόσο νόστιμη που μαγειρεύεται χωρίς αλάτι
  • Τα μικρά πεντανόστιμα ντοματάκια Σαντορίνης, πολλά από τα οποία παράγονται από βιολογικές καλλιέργειες
  • Η αποξηραμένη κάπαρη καθώς "στα όρη βγαίνει η κάππαρη, τα λόγια σου είναι ζάχαρη"
  • Χλωρό – Τυρί από κατσικίσιο γάλα - ορισμένοι στη Σαντορίνη ακόμη επιμένουν κτηνοτροφικά και αξίζει να τους ενισχύσουμε
  • Παξιμάδια ζαφοράς
  • Σαντορινιό κρασί από ξερικά αμπέλια, από πολλά επισκέψιμα οινοποιεία του νησιού

Φαγητά και γλυκίσματα

Φάβα και «φάβα παντρεμένη», Ντοματοκεφτέδες ή ψευτοκεφτέδες, Άσπρες μελιτζάνες τηγανιτές ή ψητές, Σαλάχι με σκορδαλιά, Γεμιστά στρογγυλά κολοκυθάκια ή και γεμιστά ντοματίνια, Σφουγγάτο, Απόχτι, Αγριοκούνελο, Τυραύγουλο, Κρεμμύδια γεμιστά με χοιρινό, Γαρδουμπάκια, Μελιτζάνες στιφάδο, Σεσκουλοκεφτέδες, Σαντορινιά μπαντάντα (τηγανισμένα κομμάτια μπακαλιάρου μπαίνουν σε πυρέξ και περιχύνονται με μείγμα από σάλτσα ντομάτας και αραιής σκορδαλιάς που έχουν ενωθεί σε μια λεία, ομοιόμορφη κρέμα και ψήνονται στο φούρνο),

 Φάβα στα Ιταλικά αποκαλούν το κουκί. Τώρα αν οι Ιταλοί πήραν την λέξη απο μάς η εμείς απο αυτούς δεν το γνωρίζω. Πάντως εμείς σίγουρα φάβα αποκαλούμε τον χυλό απο σπόρους λαθουριού και το οποίο μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του 70 το καλλιεργούσαν στα περισσότερα μέρη της ελληνικής επαρχίας κι αποτελούσε βασικό εβδομαδιαίο πιάτο σε κάθε σπίτι όπως κι άλλα όσπρια.
Οσον αφορά το λαθούρι απο τα ευρήματα αρχαιολόγων έχει διαπιστωθεί οτι καλλιεργείται στην περιοχή μας -Νοτιοανατολική Μεσόγειο -εδώ και 5-6 χιλιάδες χρόνια όπως και τα περισσότερα όσπρια και σύμφωνα με αρχαιολογικά ευρήματα στις ανασκαφές του Ακρωτηρίου, καλλιεργείται αποκλειστικά και ανελλιπώς στο νησί μας ια περισσότερα από 3.500 χρόνια. Τα ευρήματα αυτά είναι υπολείματα σπόρων που έχουν βρεθεί σε ανακαλυφθέντες οικισμούς του τέλους της εποχής του Μπρούτζου. Το φυτό λέγεται λάθυρος .Κατά κανόνα αποτελεί θρεπτικότατη τροφή.
Απο όλες τις φάβες η καλύτερη είναι η της Σαντορίνης και γίνεται απο μια ποικιλία λαθουριού που φυτρώνει μόνο εκεί κι έχει μέγεθος κόκου χοντρής άμμου. Στον οικισμό που έχει βρεθεί στο Ακρωτήρι έχουν ανακαλυφθεί σε οικίες απανθρακωμένοι σπόροι της ποικιλίας αυτής αποδεικνύοντας οτι είναι γηγενής του τόπου. Ενας μπακάλης -απο τους λίγους απομείναντες - μου είπε οτι οι Σαντορινιοί διαφυλάττουν τον σπόρο με ευλάβεια και δεν αφήνουν να φύγει απο το νησί για ευνόητους οικονομικούς λόγους. Στο εμπόριο δύσκολα βρίσκεις φάβα Σαντορίνης fava


Ένταση – αυτή είναι η λέξη. Τα κρασιά της Σαντορίνης, είτε μιλάμε για κατάξερα λευκά που φέρνουν στο νου την ηφαιστειακή στάχτη, είτε για ηδονικά Βινσάντο που θυμίζουν δροσερά Αυγουστιάτικα φεγγάρια, τα κρασιά της Σαντορίνης οφείλουν να δείχνουν ηλεκτρική, μεθυστική ένταση, σαν τη μουσική και τους στίχους του Τζιμ Μόρισσον. Τα στρώματα των ηφαιστειακών υλικών, η χαμηλή βροχόπτωση των Κυκλάδων και η απόκοσμη ομοιότητα του εδάφους με δείγματα σεληνιακών πετρωμάτων που κοσμούν διάφορα μουσεία Φυσικής Ιστορίας αιτιολογούν τον χαρακτήρα των κρασιών της.

Τα κλήματα στη Σαντορίνη φυτεύονται αραιά, ανάμεσα σε ελαφρόπετρες και στάχτες, και κλαδεύονται με έναν ιδιόρρυθμο τρόπο σε στεφάνι για να αντέξουν τους ισχυρούς ανέμους. Οι άνεμοι αυτοί στερούν το φυτό από κάθε υγρασία και το φέρνουν στα όριά του – κι όταν λέμε από κάθε υγρασία κυριολεκτώ. Με αυτό τον τρόπο η οξύτητα των σταφυλιών δεν μειώνεται στο ελάχιστο και προχωρά χέρι – χέρι με την υψηλή περιεκτικότητα σε σάκχαρα που εξασφαλίζεται από το αλλοπρόσαλλο έδαφος και την παρατεταμένη ηλιοφάνεια.

Η ποικιλία που κυριαρχεί στη Σαντορίνη είναι το Ασύρτικο. Από τις πιο πολυδύναμες και φίνες ελληνικές ποικιλίες, δίνει υψηλή οξύτητα και υψηλή περιεκτικότητα σε αλκοόλ, δίνει αυστηρά ξηρά κρασιά (που σου θυμίζουν την αλμύρα και την στάχτη του τόπου που γεννήθηκαν) αλλά και αμαρτωλά γλυκά (που σου θυμίζουν χάδι αγαπημένης γυναίκας την ώρα του ηλιοβασιλέματος της Οίας). Έντονα μεταλλικό, αυτοί που τους αρέσει το λατρεύουν. Επίσης, είναι από τις λίγες ελληνικές λευκές ποικιλίες που συνεργάζεται τόσο αρμονικά με ωρίμανση σε νέο βαρέλι, αν και εξακολουθώ να προτιμώ την εκδοχή που ζυμώθηκε και ωρίμασε μόνο σε ανοξείδωτες δεξαμενές.

Σημειώστε ότι παρότι το Ασύρτικο καλλιεργείται πλέον και από παραγωγούς εκτός Σαντορίνης (π.χ. Παπαϊωάννου, Γεροβασιλείου, κλπ) ο παραδοσιακός του τόπος είναι η Σαντορίνη και μόνο, πράγμα που ενισχύει τις υποψίες ότι πρόκειται για ποικιλία που πηγαίνει πολύ πίσω στην ιστορία. Και ο χαρακτήρας του «στεριανού» ασύρτικου είναι λιγότερο μεταλλικός και πιο «εξημερωμένος», στερώντας από το τελικό προϊόν την ένταση που είναι τόσο χαρακτηριστική στα κρασιά της Σαντορίνης.

Το παραδοσιακό ξηρό λευκό λέγεται νυχτέρι και το όνομα αυτό του δόθηκε γιατί υποτίθεται ότι προέρχεται από σταφύλια που μαζεύτηκαν πριν το ξημέρωμα. Είναι εντυπωσιακό ότι «το νυχτέρι δεν έχει χρώμα» όπως λένε οι ντόπιοι, δλδ πρόκειται για ένα σχεδόν τελείως διάφανο λευκό, υπο-κίτρινο στην ουσία. Σε κάθε περίπτωση διατηρεί τα τυπικά χαρακτηριστικά της Σαντορίνης: οξύτητα, σώμα (για λευκό), αρώματα λεμονανθών και εντυπωσιακή επίγευση.

Το έντονα γλυκό βινσάντο είναι ίσως ένα ακόμα πιο ιδιαίτερο κρασί. Βενετσιάνικο το όνομα, γλυκό κρασί που φτιάχνεται από λιαστά σταφύλια της θηραϊκής γης. Στις πιο μερακλίδικες εκφράσεις του σηκώνει παλαίωση και επιστρέφει την «επένδυση» του χρόνου απλόχερα στον καταναλωτή. Γίνεται από ασύρτικο και αηδάνι (κυρίως) που αφήνονται να ξεραθούν για περίπου δέκα ημέρες και να γίνουν σαν σταφίδες. Η συμπύκνωση δίνει πιο πλούσια αρώματα στο τελικό προϊόν, με έντονη την αίσθηση της σταφίδας. Συνήθως προσφέρεται για επιδόρπιο, αλλά δεν περιορίζεται εκεί. Όσοι δεν το ξέρετε καλά θα κάνετε να βρείτε και να δοκιμάστε.«Το όνομά του προέρχεται από το Vino di Santorini (Οίνος της Σαντορίνης) που με το χρόνο κατέληξε στη σημερινή ονομασία.»

Οι ενδείξεις λένε ότι η αμπελουργία και οι εργασίες της αμπέλου στη Σαντορίνη έχουν μια ιστορία 3500 ετών αν και οι ιστορικές αποδείξεις ξεκινούν από το 1700 π.Χ. με τα γίγαρτα που βρέθηκαν στις ανασκαφές του Ακρωτηρίου αλλά και τις αγγειογραφίες με τις αναπαραστάσεις σταφυλιών.

Πρόκειται λοιπόν για ένα πάρα πολύ παλιό αμπελώνα που η μοναδικότητά του έχει να κάνει με το γεγονός ότι είναι ένας από τους ελάχιστους αμπελώνες παγκοσμίως που δεν έχει προσβληθεί ποτέ από φυλλοξήρα και επομένως αποτελείται από αυτόριζα.

Από γλυκίσματα, δοκιμάστε Μελιτίνια, γλυκά της ... χαράς που προσφέρονται στις γιορτές, στους γάμους, στους αρραβώνες και με κάθε ευκαιρία αλλά και Κουφέτο, το γλυκό του γάμου

Τα μελιτίνια της Σαντορίνης είναι τα γλυκά του γάμου, των αρραβώνων και των γιορτών. Παρασκευάζονται με ανάλατη μυζήθρα και γιαούρτι και μοσχοβολούν μαστίχα. melitinia

 

 

 

Κουφέτο με μέλι ένα παραδοσιακό γλυκό που προσφέρεται στο γάμο στη Σαντορίνη. Συστατικά του είναι το αμύγδαλο και το μέλι. Είναι καθιερωμένο γλυκό λόγω της συμβολικής σημασίας των συστατικών του. Το μέλι αναφέρεται σε μια ευτυχισμένη συζυγική ζωή ενώ τα αμύγδαλα υποδηλώνουν γονιμότητα. Μεγάλη σημασία δίνεται και στο τελετουργικό της προετοιμασίας γλυκίσματος και στο τρόπο σερβιρίσματος που σκοπό έχουν την ευτυχία του ζευγαριού.  
Nτοματάκι Σαντορίνης: ο θησαυρός της άνυδρης γης
 Eίναι ένα από τα «θαύματα» της ξερακιανής γης της Σαντορίνης και μας προσφέρει τη γλύκα και το μοναδικό άρωμά του.
Περπατώντας στα καλοκαιρινά περιβόλια της Σαντορίνης, αναρωτήθηκα δεκάδες φορές πώς αλήθεια τούτη η στεγνή, ηφαιστειακή και ξερακιανή γη παράγει προϊόντα τόσο νόστιμα και αρωματικά, όπως τα μικρούτσικα κατακόκκινα ντοματάκια γεμάτα υπόξινη γλύκα. Εδώ φανερώνεται για άλλη μια φορά η σοφία του οικοσυστήματος. Το ντοματάκι εξασφαλίζει την απαραίτητη υγρασία από την ομίχλη που απλώνεται τα βράδια του καλοκαιριού σε όλο το νησί και αιχμαλωτίζεται από το έδαφος και τα φύλλα των φυτών. Επιπλέον, το ηφαιστιογενές θηραϊκό έδαφος συγκρατεί λίγο από το νερό μιας χειμωνιάτικης βροχής και ίσα που δροσίζει των κατακόκκινους καρπούς, που φουσκώνουν κάτω από τις καυτές ανάσες του κυκλαδίτικου ήλιου.
Οι ντοματοκεφτέδες ή ψευτοκεφτέδες είναι ένας παραδοσιακός μεζές της Σαντορίνη. Βασικό συστατικό του είναι τα ντόπια άνυδρα ντοματάκια. Επίσης χρησιμοποιούνται κρεμμύδια, μαϊντανός, αλεύρι και baking powder. Βέβαια υπάρχουν πολλές παραλλαγές των συστατικών. Αλλά όποια συνταγή κι αν δοκιμάσετε το σίγουρο είναι ότι θα ικανοποιηθείτε.

 

Μελιτζάνα
Ένα λαχανικό ντυμένο στ' άσπρα

Πρόκειται για ένα λαχανικό μοναδικό, με αλαβάστρινη όψη και γεύση που ανατρέπει ό,τι γνωρίζατε μέχρι σήμερα για τις «εξαδέλφες» του, τις μαβιές μελιτζάνες. Λευκή, κατάλευκη, σοκάρει στην αρχή, αλλά αν τη γευθείτε θα διαπιστώσετε ότι είναι ασυνήθιστα γλυκιά, νόστιμη και με ελάχιστα σπόρια στο εσωτερικό της. Δοκιμάστε την τηγανητή -απορροφάει ελάχιστο ελαιόλαδο- ή σε μελιτζανοσαλάτα, συνοδευόμενη από ένα χταποδάκι.

 



Κάπαρη

Θάμνος που φύεται στις απόκρημνες πλαγιές της καλντέρας πάνω στις παραδοσιακές πεζούλες του νησιού. Από την άγρια κάπαρη συλλέγουμε τον ανθό και τα φύλλα. Επειδή είναι άγρια έχει πιο έντονο άρωμα και πιο πικάντικη γεύση. Χρησιμοποιείται σε σαλάτες ή πικάντικες σάλτσες, φρέσκια ή αποξηραμένη.



Χλωρό τυρί

Φρέσκο κατσικίσιο τυρί με κρεμώδη υφή και ελαφρώς ξινή γεύση που φτιάχνεται από τους ντόπιους. Υπάρχει πολύ μικρή παραγωγή και γίνεται συνήθως μόνο για οικιακή χρήση.



Κατσούνι

Είδος αγγουριού, πολύ γευστικού λόγω μικροκλίματος και σύστασης του εδάφους.


Κολοκυθάκι

Το σαντορινιό κολοκυθάκι είναι στρογγυλό.



Σαντορινιό καρπούζι

Μικρό, πολύ σκούρο και με πολλά σπόρια. Εξαιρετική γεύση

 

Σαντορινιό πεπόνι : Είναι μια ειδική ποικιλία κολοκύθας η κατσουνιού που οταν ωριμάσει γίνετε πεπόνι

Τελευταία ανανέωση ( 04.05.11 )